|
OTSAILA-2004
MAITE GARAIGORDOBIL |
2003ko Hezkuntza Ikerketaren Sari Nazionala
"Elkarrizketa,
tolerantzia edo bakea bezalako baloreak landu
egin behar dira. Familiak, eskolak eta gizarteak
dute beren egitekoa horretan"
Maite Garaigordobil Gipuzkoako Psikologia
Fakultateko irakasle titularra da. Ez da hau
Hezkuntza Ministerioaren sari nagusia jaso
duen lehen aldia, 1994an ere jaso zuen. 2003ko
Hezkuntza Ikerketaren Sari Nazionala honako
lanari esker lortu du: " Portaera prosoziala
sustatzeko eta indarkeria ekiditeko interbentzio
sozio emozionala lantzen duen programa baten
ebaluazioa eta diseinua". Jokoak baloreak
garatzeko duen gaitasuna azpimarratzen du,
tresna egokitzat hartzen du baloreak lantzeko.
- Orain gutxi jaso duzu 2003ko Hezkuntza
Ikerketaren Sari Nazionala, nola jaso duzue
zuk eta zure taldeak sari hori?
- Pentsa dezakezun bezala poz handia eragin
digu. 10-12 urte bitarteko umeekin indarkeria
ekiditeko eta portaera prosoziala sustatzeko
interbentzio sozio-emozionala lantzen duen
programa baten ebaluazioan eta diseinuan oinarritu
da lan hau. Hiru urte behar izan ditugu lana
egiteko eta 30 pertsonek baino gehiagok parte
hartu dute garapenean, lan eta inplikazio
maila ezberdinetan. Beren lanik gabe lana
gauzatzea ezinezkoa izango zatekeen.
Hezkuntza Ministerioan aurkeztu nuen dokumentuak
ia 500 orri zituen eta programa honen aurrekariak;
bere oinarri teorikoa; ikerketarako metodologia,
hau da, ikerketaren helburuak, ikerketaren
diseinua eta prozedura, lagina, programaren
efektuak ebaluatzeko erabilitako tresnak...;
eta joko kooperatibo-sortzailean oinarritu
den interbentzio sozio-emozionalerako programaren
ezaugarriak deskribatu nituen. Hain zuzen
ere, aipatu joko mota hori ebaluatu dugu ikerketa
honetan.
Sari hau emateak adorea ematen dit 80. hamarkadaren
amaieran ekin nion lanari jarraipena emateko.
Jokaera prosoziala sustatzeko lehen interbentzio
programa orduantxe diseinatu nuen, 6tik 8
urte arteko umeak hartu nituen nire lehen
lanaren oinarri. Programa horrek ume horien
garapeneko alderdi ezberdinetan zuen eragina
ebaluatu nuen eta ikerketa hori Euskal Herriko
Unibertsitatean 1992an aurkeztu nuen doktorego
tesia izan zen.
- Zertan datza programak eta zer lortu
nahi duzue?
- Haur eta gazteen pertsonalitatea garatzeko
egin diren 4 interbentzio programen baitakoa
da orain saria jaso duen lana. Batetik, balore
etiko- moralak garatzea eta bestetik joko
prosozial eta sortzaileek dituzten efektuak
ikertzea dira interbentzio programa horien
helburuak. Hain zuzen ere, ikerketaren
helburuak hauek izan dira:
1) 10-12 urte arteko umeentzako joko kooperatibo-sortzailean
oinarrituta interbentzio sozio-emozionalerako
programa bat diseinatzea. Jokaera prosoziala
sustatzea du helburu nagusia
2) ikasturte batean zehar programaren inplementazio
esperimental bat egin
3) baloreen heziketarekin eta indarkeriaren
prebentzioarekin loturik dauden haurren
garapeneko faktore sozio-emozionaletan dituen
efektuen ebaluazioa eta adimena eta sormena
bezalako faktore kognitiboetan dituen eraginak
ebaluatzea.
Joko programak hiru helburu nagusi ditu.
Lehenengo eta behin, programak sozializaziorako
faktoreen garapena indartu nahi du segidako
elementu hauek sustatuz:
1) taldekideekin norabide anitzeko elkarreragina,
lagun artekoa, positiboa eta eraikitzailea
handitzea eta taldeko partaidetza areagotzea
2) Ahozko komunikazioa eta ahozkoak ez
diren trebetasunak: azalpenak ematea, aktiboki
entzutea, elkarrizketan aritzea, negoziatzea,
kontzentzuz erabakiak hartzea...
3) Sozializazioa errazten duten joera sozialen
gehitzea, hala nola, besteenganako begirunea,
auto-kontrola, asertziozko joerak... eta
jokaera agresiboak, pasiboak, uzkurrak,
lotsatiak bezalako joera aztoratzaileen
gutxitzea...
4) Jokaera prosoziala, hau da, eman, lagundu,
konpartitu, kontsolatu, kooperatu...bezalako
joerak
5) Elkarrizketa, tolerantzia, berdintasuna,
solidaritatea, indarkeria eza bezalako baloreen
garapena.
Bigarrenik, garapen emozionala indartu nahi
da programa honekin eta horretarako elementu
hauek sustatzeko beharra ikusten dugu:
1) dramatizazio, musika eta mugimenduzko
jardueren bidez, eta marrazki eta pinturaren
bidez emozioak adieraztea eta identifikatzea
2) beste gizakien emozio egoera ezberdinen
aurreko enpatia garatzea
3) lorpen eta nagusitasun sentimenduak
autokontzeptua eta auto-estima hobetze aldera
4) gizabanako bakoitzaren onarpen sentimenduak
taldean
5) ongizate psikologiko subjektiboaren
sentimendua eta plazerezko sentimenduak...
Eta hirugarrenik, joko esperientzia honekin
honako faktore intelektualen garapena sustatzea
da helburua:
1) Ahozko sormena, sormen grafiko-figuratiboa,
plastiko-eraikitzailea, dramatikoa
2) ahozkoa eta ahozkoa ez den inteligentziaren
trebetasunak
Programa honekin eginiko ikerketak hiru urratsetako
esperimentazioa erabili du kontrol-taldeekin,
hau da, programa aplikatu aurrekoa, aplikazioa
eta aplikazioaren ondorengoa . Ikerketa 10
eta 11 urteko 86 neska-mutilekin egin da,
4 taldetan banatu genituen, horietako bi esperimentaziorako
taldeak ziren eta beste biak kontrol taldeak.
Programa aplikatu aurretik eta ondoren 13
ebaluazio tresna banatu zitzaizkien guraso,
irakasle eta umeei erantzun zitzaten, hala,
programaren efektuak neurtzeko ahalmena izan
genuen. Joko programa talde esperimentaletan
bakarrik aplikatu zen. Ikasturte batean zehar,
astean behin, bi orduz joko prosozial-sortzaileak
lantzeko aukera izan zuten ikasleek.
Jardunaldi horietan joko sekuentzia bat eta
horrek eragiten zituen eztabaidak garatu zituzten.
Komunikazioa (elkarrizketarako gaitasuna,
entzuteko ohitura, kontzentzuz erabakiak hartzea...),
portaera prosoziala (eman, lagundu, kooperatu,
konpartitu...) eta sormen dimentsioanitza
(ahozkoa, grafikoa, eraikitzailea eta dramatikoa)
sustatzen duten jokoez osaturik dago programa
esperimentala.
|